Albania,  Język albański,  Języki,  językoznawstwo,  Shqip,  tryb admiratywny

Mënyra habitore

Mënyra habitore është një strukturë gramatikore e pavarur e cila gjendet në këtë formë vetëm në gjuhën shqipe.

Duhet theksuar që gjuhët e tjera gjithashtu kanë struktura të cilat mund të krahasohet pjesërisht me përdorimin e habitorjes në shqip, shpesh duke u bazuar edhe në perfektin, por në krahesimin me gjuhën shqipe ato janë të kufizuara ose madje shumë të kufizuara dhe paraqiten vetëm në kontekste specifike ose janë vetëm shtesë përdorimi i strukturave gramatikore pa përbërë një strukturë të pavarur, të identifikueshme si në shqip.

Në literatura janë shprehur dyshimet për perdorim e habitorjes në mënyrat gramatikore shqiptare, duke treguar mungesën e përmbushjes së premisë formale për izolimin e mënyrës, d.m.th kundërshtimin me të tjerët për shkak të mundësisë së lidhjes me mënyrën lidhore. Sidoqoftë, kjo duhet të konsiderohet si një zgjatje e funksionalitetit të modalitetit dhe manifestimit të fleksibilitetit të tij, dhe jo si një argument për privimin i statusit të mënyrës. Ishte propozuar gjithashtu të bëhet dallimi e habitorjes si mënyra dëftore e dytë, megjithatë ai nuk i plotëson kriteret për tu konsideruar si mënyra dëftore duke qenë një lloj devijimi nga mënyra dëftore në vetvete.

Gramatika tradicionale shqiptare, pra, e dallon habitorjën si një mënyrë të veçantë jo indikative dhe kjo qasje ishte adoptuar në këtë punim. Mënyra habitore është konstruksioni gramatikore me një spektër të gjerë përdorimi. Në literaturën dallohen më shpesh disa funksione. Punimi paraqet katër të njohura si të kryesore. Duke përdorur këtë mënyrë, dërguesi mund të shprehë papritur, mosbesim, ironi – shumica e llojeve të të cilën u hap përdoruesve të gjuhës shqipe mundësi të mëtejshme – dhe një funksion rinarativ.

Të gjitha këto funksione gjithashtu mund të depërtojnë në njëri-tjetrin dhe plotësojnë njëra-tjetrën në të njëjtën kohë. Duhet të theksohet se mënyra habitore është opsionale për përdoruesit. Përdorimi i tij nuk kërkohet nga rregullat gramatikore ose semantike dhe përdoret kryesisht për ta theksuar gjendjen e dërguesit.

Analiza e materialit burimor – 740 fragmente me 868 shembujve të përdorimit të mënyrës habitore nga faqet e internetit të gjashtë revistave shqiptare duke përdorur motorë kërkimi të ngulitur të këtyre faqeve – tregoi se mënyra habitore përdoret kryesisht në tekste gazetareske, shtyp-thashetheme dhe deklarata të politikanëve. Pjesa dërrmuese e ndërtimeve u krijuan nga foljet kam dhe jam në veten e tretë. Krijimi i mënyrës admirative nga foljet e tjera në kohën e tashmë 77 përbën një pjesë të vogël të materialeve të mbledhura, ndërsa në kohën e pakryer ndodh vetëm në këto dy forma. Është e zakonshme të përdoret mohimi, por është shumë më e zakonshme përdorimi grimcën nuk në vend të s’. Zëri pasiv dhe koha e ardhshmë u shfaq vetëm rastësisht.

Duhet të theksohet se mënyra habitore është akoma e gjallë dhe përdoret në shqipen moderne.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.