Bośnia i Hercegowina,  Niusy,  Prawo,  Wojna

Nowy Wysoki Przedstawiciel?

Niemcy niespodziewanie zaczęli naciskać na zmianę Wysokiego Przedstawiciela w Bośni i Hercegowinie.

Wysoki Przedstawiciel jest specjalnym urzędem, poprzez który społeczność międzynarodowa ma kontrolować wdrażanie i przestrzeganie porozumienia pokojowego z Dayton kończącego wojnę w Bośni.

Uprawnienia bońskie

Na podstawie uprawnień bońskich Wysokiemu Komisarzowi przyznano prawo ostatecznej i wiążącej interpretacji zapisów porozumienia pokojowego. Może także wydawać wiążące decyzje dotyczące wdrażania tymczasowych rozwiązań w przypadku, gdy strony nie są w stanie dojść do porozumienia obowiązujące do czasu podjęcia zgodnej z porozumieniem pokojowym decyzji przez Prezydencję BiH lub Radę Ministrów. Może także podjąć inne działanie zapewniające wdrażanie postanowień porozumienia pokojowego oraz umożliwiające sprawne działanie instytucji państwowych.

Wśród takich działań można wyróżnić akcje wobec osób piastującej publiczne urzędy, urzędników nieobecnych na spotkaniach bez ważnego powodu oraz wobec urzędników, których Przedstwiciel uzna za łamiących prawne zobowiązania nałożone przez porozumienie pokojowe lub warunki wprowadzenia ich postanowień.

Katalog możliwości jest w zasadzie otwarty – pod tego rodzaju działania skutecznie można by podciągnąć wiele rzeczy. W praktyce Wysoki Przedstawiciel może stanowić prawo, wprowadzać poprawki do ustaw, odwoływać legalnie wybranych członków rządu, anulować decyzje Sądu Konstytucyjnego oraz odwołać z urzędu każdego urzędnika i polityka w Bośni i Hercegowinie nie musząc się z tego tłumaczyć przed nikim oprócz PIC, czyli Rady na rzecz Wdrażania Pokoju. Przykładowo, 30 czerwca 2004 roku, jeden z poprzednich WP, Paddy Ashdown, odwołał z urzędów 58 polityków. Jednego dnia.

Obecny Przedstawiciel i nadchodzące zmiany

Od 2009 roku urząd sprawuje Valentin Inzko. Austriak urząd sprawuje raczej zachowawczo ograniczając się w dużej mierze do wyrażania zaniepokojenia lub rozmów i komentarzy. Od paru lat nie odwołał nikogo z urzędu, nie ingerował też w proces legislacyjny. Dzięki temu Bośnia i Hercegowina, de facto, choć jeszcze nie de iure, w ostatnim czasie po raz pierwszy była naprawdę suwerenna. De iure wciąż stanowi rodzaj europejskiego protektoratu z możliwością interwencji w jej ustrój w dowolnym czasie i w dowolny sposób.

Tuż przed świętami bośniackie media obiegła informacja, że niemiecki rząd próbuje wymienić Inzka na niemieckiego dyplomatę, Christiana Schmidta. Ambasadorka Niemiec w BiH miała odbyć spotkania z członkami Prezydencji Bośni i Hercegowiny – urząd Prezydenta jest kolegialny i sprawują go jednocześnie trzy osoby reprezentujące trzy narody – Šefikiem Džaferovićem i Željkiem Komšiciem, podczas których miała ich poinformować o planach Berlina.

Schmidt był sekretarzem stanu w rządzie Angeli Merkel, najpierw w ministerstwie obrony, później w ministerstwie współpracy gospodarczej. Przez cztery lata sprawował funkcję ministra rolnictwa Niemiec, w międzyczasie na krótko też zastępując ministra transportu. Od marca 2018 nie piastował żadnego stanowiska w rządzie. W styczniu 2020 roku został odznaczony chorwackim medalem Ante Starčevića.

O funkcji Wysokiego przedstawiciela wypowiadał się też Sergiej Ławrow podczas jego ostatniego spotkania z Miloradem Dodikiem – trzecim, serbskim członkiem Prezydencji. Opowiedział się wtedy za całkowitą likwidacją tego stanowiska.

Do przetasowania ma dojść podczas marcowego spotkania PIC.


Źródła:
https://www.istraga.ba/berlin-u-saradnji-s-moskvom-njemacka-rusi-inzka-da-dovede-schmidta/
http://www.ohr.int/pic-bonn-conclusions/?print=pdf
https://www.gojil.eu/issues/62/62_article_banning.pdf
https://web.archive.org/web/20110718163454/http://www.cceia-old.unic.ac.cy/pdf_files/Giulio%20Venneri%20Critical%20Assessment%20of%20the%20EU%20-Driven%20%20Statebuilding%20%202007-07%20(December).pdf

2 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.